Terug naar Index Coaching/Training

Verbeeldingskracht

Van een simpel papiertje kun je een prachtige origami-zwaan maken. Ook van een dorre schaakstelling kun je een prachtig schouwspel maken. Daarvoor heb je creativiteit nodig. Dat is een denkvaardigheid die je kunt ontwikkelen.

Creativiteit is dingen/ideeën met elkaar in verband brengen die ogenschijnlijk geen verband met elkaar lijken te hebben. Zo kun je meer mogelijkheden zien, benutten en ontwikkelen dan op het eerste oog mogelijk lijkt.

Mensen hebben onbewust allerlei verwachtingspatronen die hun waarneming sturen en vaak optimale waarneming belemmeren. Bij creatief denken wordt een probleem anders gedefinieerd. Daarbij worden een aantal denkoperaties verricht zoals 'laat een deel van het probleem weg' of 'draai de stelling om'.

Over schaakcreativiteit zijn twee prachtige boeken geschreven door Avni, 'Creative Chess' en 'Danger in Chess'. Hij geeft negen aandachtspunten die je kunnen helpen je creatief denken te ontwikkelen. Een trainer kan met zijn spelers overleggen hoe deze aanwijzingen in de training kunnen worden ingepast.

1. Psychologische blokkades opheffen

   Blokkades zijn:

   - verbanden niet zien (gebrek aan kennis, niet op letten)

   - teveel op het oordeel van zogenaamde experts afgaan

   - faalangst

2. Problemen op een goede manier omschrijven
   Probeer een stelling eerst goed te begrijpen en kijk wat er mogelijk is. Zoek niet te snel naar een oplossing, dan zie je misschien betere voortzettingen over het hoofd. Zoek niet naar de oplossing, maar naar het probleem.

3. Let op nieuwe ideeën
   Misschien bevatten `vreemde' ideeën wel goede mogelijkheden.

4. Breng bekende ideeën met elkaar in verband
   Probeer in een plan of je verschillende dingen die je ziet met elkaar in verband kunt brengen.

5. Voorkom specialisatie
   Probeer ervaring op te doen met zoveel mogelijk verschillende openingen en soorten stellingen. Hoemeer stellingen, ideeën en plannen je weleens hebt gezien, hoemeer kans je hebt dat je deze ook gaat toepassen en creatief gaat denken.

6. Gebruik je verbeelding
   Denk niet te snel dat iets niet kan. Zoek naar mogelijke doelen en gebruik je fantasie daarbij.

7. Kritiek en twijfel
   Neem niet te gauw aan dat iets niet kan. Blijf nieuwsgierig en ga zelf na of er misschien toch nog mogelijkheden zijn.

8. Zelfgedisciplineerd trainen
   Creativiteit is een vaardigheid. Die kun je alleen maar verwerven door veel te trainen. Dit kun je doen door zoveel mogelijk verschillende stellingen te analyseren.

9. Gemotiveerd zijn
   Let niet alleen maar op de uitslag van een partij. Probeer partijen te spelen waarin je nieuwe ideeën ontwikkelt. Probeer niet alleen maar te winnen (resultaatdoel), maar vooral om mooie partijen te spelen (prestatiedoel).